Oedeemfysiotherapie

Wat is lymfe en wat houdt het lymfestelsel in?

Lymfe is het vocht tussen de lichaamscellen en het vocht in het lymfstelsel. Het lymfstelsel heeft, net als de bloedbaan, als doel dit vocht (en de afvalstoffen) af te voeren. Het lymfstelsel ziet er vergelijkbaar uit met het stelsel voor de bloedsomloop. In tegenstelling tot de bloedcirculatie is het lymfstelsel alleen een afvoerend systeem. Als lichaamsarbeid wordt geleverd, neemt de concentratie eiwitten in het weefsel verder toe en het lymfestelsel zorgt ervoor dat dit wordt afgevoerd.  

Wat zijn lymfknopen en lymfklieren?

Op het kruispunt van grote lymfvaten bevinden zich lymfknopen. De lymfknopen liggen dichtbij organen en worden ook wel klieren genoemd. De klieren filteren de lymfe en halen er lichaamsvreemde stoffen uit (bacteriën, kankercellen, celresten, etc.). Deze lichaamsvreemde stoffen komen in de bloedbaan terecht doordat het lymfestelsel en de bloedbaan met elkaar in contact staan. Via de bloedbaan worden de lichaamsvreemde stoffen uitgescheiden door het lichaam. In de lymfklieren worden witte bloedcellen gemaakt die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem van het lichaam. 

Wat is oedeem?

Oedeem is een abnormale ophoping van vocht in het weefsel als gevolg van  een verstoord evenwicht tussen aan- en afvoer van vocht. Er zijn verschillende vormen van oedeem, afhankelijk van de oorzaak.  Enkele veel voorkomende vormen van oedeem zijn:

• Lymfoedeem: nadat lymfklieren verwijderd zijn door een operatie of als complicatie van bestraling 
• Veneus oedeem: als gevolg van trombose of operatie van bloedvaten
• Traumatisch oedeem: na een ongeval 
• Primair lymfoedeem: als gevolg van een niet goed lymfstelsel bij de geboorte 
• Lipoedeem: een pijnlijke ophoping van vet en vocht in de benen waarbij erfelijke factoren een rol spelen.
• Oedeem na oncologische ingrepen 
• Oedeem na andere operaties 
• Oedeem na bestralingen of chemokuur of medicijnen 

Welke therapiemogelijkheden zijn er?

De therapie bestaat uit een combinatie van verschillende behandelmogelijkheden: 

• Compressietherapie  Door middel van het aanleggen van bandages wordt van buiten af een continue druk aangebracht die het uittreden van vocht tegengaat en de afvoer van lymfe ondersteunt. De bandages worden aangelegd als er nog geen stabiele situatie in de vochthuishouding is bereikt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, kan een therapeutische elastische kous worden aangemeten. Ook kan er gebruik gemaakt worden van compressietherapie met behulp van de lymfapress. 
• Oefentherapie  Een belangrijk component van de afvoer is de "spierpomp". Tijdens het aanspannen van de spieren (vooral in de benen) worden de aders en lymfebanen even dicht gedrukt en worden het bloed en lymfe omhoog gestuwd. Doordat in de aders en lymfebanen klepjes aanwezig zijn, kan het bloed en vocht alleen maar naar boven richting het hart gaan.  - Manuele lymfedrainage  Manuele lymfedrainage is een specifieke massagetechniek die gericht is op verhoging van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde handgrepen kan het vocht verplaatst worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfesysteem nog intact is zodat het daar vandaan in de circulatie kan worden opgenomen. Ook zijn er specifieke handgrepen om verhardingen in het weefsel los te maken. 
• Lymftaping  In bepaalde situaties kan van deze nieuwe behandelingtechniek gebruik gemaakt worden.